Վահանաձև գեղձի սքրինինգ

Անգիոայտուցը կամ Քվինկեի այտուցը հիվանդություն է, որն առաջացնում է հանկարծակի այտուց մաշկի և փափուկ հյուսվածքների շերտերում: Ի տարբերություն եղնջացանի, որն ի հայտ է գալիս մաշկի մակերեսին, անգիոայտուցը կամ Քվինկեի այտուցը զարգանում է դրա տակ՝ հաճախ ախտահարելով շրթունքները, կոպերը, դեմքը, լեզուն, ձեռքերը, ոտքերը կամ մարմնի այլ մասերը: Թեև շատ դեպքեր թեթև են ընթանում և անհետանում են մի քանի ժամվա կամ օրվա ընթացքում, անգիոայտուցը կամ Քվինկեի այտուցը երբեք չպետք է թերագնահատել: Երբ այտուցն ախտահարում է լեզուն, կոկորդը կամ շնչուղիները, այն կարող է արագորեն խանգարել շնչառությունը և կյանքի համար վտանգավոր դառնալ: Նախազգուշացնող նշանները ճանաչելը և անհապաղ բժշկական օգնության դիմելը կարող են վճռորոշ նշանակություն ունենալ: Ի՞նչն է առաջացնում անգիոայտուց կամ Քվինկեի այտուց Անգիոայտուցը կամ Քվինկեի այտուցն առաջանում է այն ժամանակ, երբ հեղուկը մանր արյունատար անոթներից արտահոսում է դեպի հարակից հյուսվածքներ՝ հանգեցնելով այտուցվածության: Այն կարող է հրահրվել ալերգիաների, դեղամիջոցների, վարակների կամ որոշակի ուղեկցող առողջական խնդիրների պատճառով: Տարածված պատճառներից են՝ • Սննդային ալերգիաները, միջատների խայթոցները, լատեքսից ալերգիան և շփումը կենդանիների հետ, որոնք կարող են առաջացնել ալերգիկ ռեակցիաներ • Դեղամիջոցները, հատկապես արյան ճնշման որոշ դեղեր, որոնք հայտնի են որպես ԱՓՖ (ACE) ինհիբիտորներ • Ժառանգական անգիոայտուցը կամ Քվինկեի այտուցը՝ հազվադեպ գենետիկական հիվանդություն, որն առաջացնում է այտուցների կրկնվող դրվագներ Որոշ մարդկանց մոտ որևէ կոնկրետ պատճառ հնարավոր չէ հայտնաբերել: Որո՞նք են ախտանիշները Ամենանկատելի ախտանիշը մաշկի տակ հանկարծակի առաջացող այտուցն է: Շրթունքները, կոպերը, դեմքը, լեզուն և կոկորդը այն տիրույթներից են, որոնք ամենից հաճախ են ախտահարվում: Որոշ մարդիկ կարող են նաև զգալ որովայնի ցավ, սրտխառնոց, փսխում, լուծ, գլխապտույտ կամ ուշագնացություն: Եղնջացանը կարող է ի հայտ գալ միաժամանակ, թեև անգիոայտուցը կամ Քվինկեի այտուցը կարող է զարգանալ նաև առանց որևէ ցանի: Ե՞րբ է դա հանդիսանում հրատապ իրավիճակ Անգիոայտուցը կամ Քվինկեի այտուցը պահանջում է անհապաղ բժշկական օգնություն, եթե այտուցն ընդգրկում է լեզուն, կոկորդը կամ շնչուղիները: Ծանր դեպքերում այտուցը կարող է արագ առաջընթաց ապրել և մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ արգելափակել օդի հոսքը դեպի թոքեր: Դիմեք շտապօգնության, եթե զգում եք՝ • Շնչառության դժվարացում կամ սուլող շնչառություն • Կլման դժվարացում կամ կոկորդում սեղմվածության զգացողություն • Ուժեղ գլխապտույտ, թուլություն կամ ուշագնացություն Բուժման ուշացումը կարող է լուրջ հետևանքներ ունենալ: Այտուցի մեծացմանը զուգընթաց շնչառությունը կարող է գնալով ավելի դժվարանալ, թթվածնի մակարդակը կարող է նվազել, և վիճակը կարող է կյանքի համար վտանգավոր դառնալ: Այդ պատճառով լեզվի, կոկորդի կամ շրթունքների ցանկացած հանկարծակի այտուց պետք է դիտարկվի որպես անհետաձգելի բժշկական իրավիճակ, քանի դեռ այն չի գնահատվել բուժաշխատողի կողմից: Ինչպե՞ս է ախտորոշվում և բուժվում անգիոայտուցը կամ Քվինկեի այտուցը Բժիշկները սովորաբար ախտորոշում են անգիոայտուցը կամ Քվինկեի այտուցը՝ հիմնվելով ախտանիշների, անամնեզի (հիվանդության պատմության) և հնարավոր հրահրող գործոնների վրա: Որոշ դեպքերում կարող են առաջարկվել ալերգիկ թեստեր, արյան հետազոտություններ կամ գենետիկական թեստավորում: Բուժումը կախված է հիմնական պատճառից: Ալերգիկ ռեակցիաների դեպքում կարող են օգտագործվել հակահիստամինային դեղամիջոցներ, կորտիկոստերոիդներ և էպինեֆրին (ադրենալին), մինչդեռ ժառանգական անգիոայտուց կամ Քվինկեի այտուց ունեցող մարդկանց կարող են անհրաժեշտ լինել մասնագիտացված դեղամիջոցներ: Հայտնի հրահրող գործոններից խուսափելը կարևոր դեր ունի հետագա դրվագների կանխարգելման գործում:

Շատ մարդիկ պայքարում են հոգնածության, քաշի ավելացման և քաշ կորցնելու դժվարությունների դեմ՝ չնայած ավելի առողջ սնվելու կամ ավելի շատ մարզվելու փորձերին: Թեև այս ախտանիշները հաճախ վերագրվում են սթրեսին կամ ծերացմանը, դրանք իրականում կարող են կապված լինել ինսուլինակայունության (ինսուլինի նկատմամբ դիմադրողականության) հետ: Ինսուլինակայունությունը տարածված նյութափոխանակության խանգարում է, որը կարող է գաղտնի զարգանալ տարիներ շարունակ, նախքան այն կհայտնաբերվի: Առանց բուժման այն կարող է մեծացնել նախաշաքարախտի (պրեդիաբետի), 2-րդ տիպի շաքարախտի և առողջական այլ խնդիրների առաջացման ռիսկը: Ի՞նչ է ինսուլինակայունությունը Ինսուլինը հորմոն է, որն օգնում է գլյուկոզային արյան հոսքից տեղափոխվել մարմնի բջիջներ, որտեղ այն օգտագործվում է էներգիա ստանալու համար: Երբ բջիջները դառնում են պակաս զգայուն ինսուլինի նկատմամբ, ենթաստամոքսային գեղձն ավելի շատ ինսուլին է արտադրում, որպեսզի արյան մեջ շաքարի մակարդակը նորմալ պահի: Երկար ժամանակ այս փոխհատուցումը կարող է հաջողությամբ գործել, ինչի պատճառով էլ շատ մարդիկ չեն գիտակցում, որ ունեն ինսուլինակայունություն: Այնուամենայնիվ, ինսուլինի բարձր մակարդակը կարող է աստիճանաբար ազդել նյութափոխանակության, ախորժակի և ճարպերի կուտակման վրա: Ինչու շատ մարդիկ չգիտեն, որ ունեն այն Ի տարբերություն բազմաթիվ բժշկական խնդիրների, ինսուլինակայունությունը սովորաբար զարգանում է դանդաղ և սկզբում քիչ ակնհայտ ախտանիշներ է առաջացնում: Մարդիկ կարող են պարզապես նկատել, որ ավելի հեշտությամբ են քաշ հավաքում, ավելի հաճախ են հոգնածություն զգում կամ դժվարանում են քաշ կորցնել՝ չնայած իրենց ջանքերին: Այն հաճախ հայտնաբերվում է միայն արյան հերթական հետազոտությունների ժամանակ կամ երբ սկսում են ի հայտ գալ դրա հետ կապված հիվանդությունները: Տարածված նշաններ, որոնք չպետք է անտեսվեն • Մշտական հոգնածություն կամ ցածր էներգիա • Քաշի ավելացում, հատկապես գոտկատեղի շրջանում • Քաշ կորցնելու դժվարություն • Ախորժակի մեծացում և քաղցրի ուժեղ ցանկություն • Մշուշոտ գիտակցություն • Մաշկի մգացած հատվածներ պարանոցի կամ թևատակերի շրջանում Քանի որ այս ախտանիշները տարածված են, շատ մարդիկ դրանք անտեսում են՝ համարելով զբաղված կենսակերպի հետևանք, այլ ոչ թե նյութափոխանակության հիմքում ընկած խնդրի նշան:Ինսուլինակայունությունն ազդում է շատ ավելիի վրա, քան միայն մարմնի քաշն է: Ժամանակի ընթացքում այն կարող է նպաստել հետևյալ խնդիրների առաջացմանը. • Նախաշաքարախտ և 2-րդ տիպի շաքարախտ • Լյարդի ճարպային հիվանդություն • Բարձր արյան ճնշում • Խոլեստերինի ոչ առողջ մակարդակ • Սրտի հիվանդություններ • Ձվարանների պոլիկիստոզ համախտանիշ (ՁՊՀ) Այս պատճառով ինսուլինակայունությունը համարվում է մի քանի քրոնիկական առողջական խնդիրների առաջացման կարևոր ռիսկի գործոն: Հնարավո՞ր է արդյոք բարելավել ինսուլինակայունությունը Լավ նորությունն այն է, որ ինսուլինակայունությունը հաճախ կարելի է բարելավել կենսակերպի առողջ փոփոխությունների միջոցով: Կանոնավոր ֆիզիկական ակտիվությունը, հավասարակշռված սնունդը, որակյալ քունը և մարմնի առողջ քաշի պահպանումը կարող են օգնել օրգանիզմին ավելի արդյունավետ արձագանքել ինսուլինին: Որոշ դեպքերում կարող է առաջարկվել նաև բժշկական բուժում՝ ապագա բարդությունների ռիսկը նվազեցնելու համար:Մշտական հոգնածությունը, անբացատրելի քաշի ավելացումը, քաղցրի ուժեղ ցանկությունը կամ քաշ կորցնելու դժվարությունը չպետք է անտեսվեն: Վաղ բժշկական հետազոտությունը կարող է օգնել հայտնաբերել ինսուլինակայունությունը նախքան ավելի լուրջ առողջական խնդիրների զարգացումը: Ժամանակին ցուցաբերված բժշկական օգնության շնորհիվ հնարավոր է կարգավորել նյութափոխանակությունը՝ զգալիորեն նվազեցնելով շաքարախտի և սիրտ-անոթային հիվանդությունների զարգացման հեռահար ռիսկերը։

Գրեթե բոլորը ժամանակ առ ժամանակ ունենում են գլխացավեր: Սթրեսը, քնի պակասը, ջրազրկումը կամ էկրանի առջև երկար ժամեր անցկացնելը կարող են հանգեցնել գլխի ցավի: Բայց երբեմն այն, ինչ թվում է սովորական գլխացավ, իրականում կարող է միգրեն լինել: Չնայած շատ մարդիկ «միգրեն» և «գլխացավ» բառերն օգտագործում են որպես հոմանիշներ, դրանք նույն հիվանդությունը չեն: Միգրենն ավելի բարդ նյարդաբանական խանգարում է, որը հաճախ ուղեկցվում է լրացուցիչ ախտանիշներով՝ բացի գլխի ցավից: Տարբերությունը հասկանալը կարող է օգնել ձեզ ընտրել ճիշտ բուժումը և իմանալ, թե երբ է ժամանակը դիմել բժշկական օգնության: Ինչպիսի՞ զգացողություն է առաջացնում սովորական գլխացավը Ամենատարածված տեսակը լարվածության գլխացավն է: Այն սովորաբար առաջացնում է. • Բութ, ցավագին զգացողություն • Ճնշում կամ սեղմվածություն ճակատի կամ գլխի կողային հատվածների շուրջ • Թեթևից մինչև չափավոր անհանգստություն • Ցավ գլխի երկու կողմում Լարվածության գլխացավերը հաճախ կապված են սթրեսի, տագնապի, մկանային լարվածության, հոգնածության կամ վատ քնի հետ: Թեև դրանք տհաճ են, սովորաբար կառավարելի են և հաճախ անցնում են հանգստի, ջուր խմելու կամ առանց դեղատոմսի բաց թողնվող ցավազրկողների միջոցով: Ինչո՞վ է միգրենը տարբերվում Միգրենը սովորաբար ավելի ինտենսիվ է և խանգարող, քան սովորական գլխացավը: Ցավը հաճախ բաբախող կամ պուլսացող է և կարող է ազդել գլխի մի կողմի վրա, թեև երբեմն երկու կողմերն էլ կարող են ընդգրկվել: Միգրենի նոպաները չբուժվելու դեպքում կարող են տևել մի քանի ժամից մինչև նույնիսկ մի քանի օր: Բացի գլխացավից, միգրենը կարող է առաջացնել. • Սրտխառնոց կամ փսխում • Զգայունություն լույսի, ձայնի կամ հոտերի նկատմամբ • Աղոտ տեսողություն • Պարանոցի ցավ կամ հոգնածություն • Կենտրոնանալու դժվարություն Շատ մարդկանց համար միգրենի նոպայի ժամանակ սովորական ամենօրյա գործողությունները դառնում են դժվար: Ոմանք կարիք են ունենում հանգստանալու մութ, հանգիստ սենյակում, մինչև ախտանիշները թուլանան: Ի՞նչ է միգրենի աուրան Որոշ մարդիկ նախքան միգրենի սկսվելը զգում են նախազգուշացնող նշաններ: Սա կոչվում է աուրա: Աուրան կարող է ներառել. • Թարթող լույսեր կամ զիգզագաձև գծեր • Ծակծկոց կամ թմրածություն դեմքի կամ ձեռքերի շրջանում • Տեսողության ժամանակավոր փոփոխություններ • Հստակ խոսելու դժվարություն Այս ախտանիշները սովորաբար զարգանում են աստիճանաբար և կարող են տևել մինչև մեկ ժամ՝ նախքան գլխացավի սկսվելը: Գլխացավի այլ տեսակներ Որոշ գլխացավեր երբեմն կարող են շփոթվել միգրենի հետ: Սինուսային գլխացավ: Սինուսային գլխացավերը սովորաբար ճնշում են առաջացնում ճակատի, այտերի կամ քթի շուրջ և հաճախ ուղեկցվում են քթի փակվածությամբ կամ թանձր լորձով, որը կապված է վարակի հետ: Կլաստերային գլխացավ: Կլաստերային գլխացավերը հազվադեպ են, բայց չափազանց ցավոտ: Դրանք սովորաբար առաջացնում են հանկարծակի ծակող ցավ մեկ աչքի շուրջ, հաճախ՝ արցունքահոսությամբ կամ քթի փակվածությամբ: Ի տարբերություն միգրենի, կլաստերային գլխացավերը հայտնվում են հանկարծակի և սովորաբար ավելի կարճ են տևում: Միգրենի տարածված դրդապատճառները Միգրենի նոպաները կարող են առաջանալ տարբեր գործոններից, որոնք են՝ • Սթրես • Հորմոնալ փոփոխություններ • Քնի պակաս • Սնունդ բաց թողնելը • Ջրազրկում • Եղանակային փոփոխություններ • Որոշակի սննդամթերք կամ ալկոհոլ • Կոֆեինի չարաշահում Դրդապատճառները տարբերվում են մարդուց մարդ, և գլխացավի օրագիր պահելը կարող է օգնել բացահայտել օրինաչափությունները: Ե՞րբ պետք է դիմել բժշկի • Գլխացավերը հաճախակի են լինում • Ցավը խանգարում է ամենօրյա գործունեությանը • Առանց դեղատոմսի տրվող դեղամիջոցները դադարում են օգնել • Դուք ունենում եք սրտխառնոց, տեսողության փոփոխություններ կամ նյարդաբանական ախտանիշներ • Հանկարծակի ուժեղ գլխացավ է հայտնվում անսպասելիորեն Բժիշկը կարող է առաջարկել հետագա հետազոտություն՝ բացառելու այլ նյարդաբանական կամ բժշկական խնդիրները: Միգրենը կարող է զգալիորեն ազդել կյանքի որակի վրա, բայց ճիշտ ախտորոշման և բուժման դեպքում շատ մարդիկ կարողանում են նվազեցնել նոպաների հաճախականությունն ու ծանրությունը:

Ամեն օր որոշակի քանակությամբ մազեր կորցնելը բնական է: Մարդկանց մեծ մասը մազերի աճի բնական փուլի շրջանակներում օրական թափում է մոտ 50–100 մազ: Խնդիրները սկսվում են այն ժամանակ, երբ մազերն ավելի արագ են թափվում, քան հասցնում են հետ աճել, ինչը հանգեցնում է նկատելի նոսրացման կամ ճաղատացման հատվածների: Մազաթափությունը, որը կոչվում է նաև ալոպեցիա, կարող է ազդել ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց վրա և կարող է զարգանալ աստիճանաբար կամ հանկարծակի: Մազաթափության տարածված պատճառները Ժառանգականություն և հորմոններ Ամենատարածված պատճառը ժառանգական մազաթափությունն է, որը հայտնի է որպես անդրոգենետիկ ալոպեցիա: Տղամարդկանց մոտ հաճախ նկատվում է մազագծի նահանջ ճակատային մասում կամ նոսրացում գագաթային հատվածում, մինչդեռ կանայք սովորաբար նկատում են մազերի ընդհանուր նոսրացում և մազաբաժանի լայնացում: Հղիության, դաշտանադադարի (մենոպաուզա), վահանաձև գեղձի խանգարումների կամ այնպիսի հիվանդությունների հետևանքով առաջացած հորմոնալ փոփոխությունները, ինչպիսին է Ձվարանների պոլիկիստոզ համախտանիշը, նույնպես կարող են մազաթափություն առաջացնել: Սթրես և հիվանդություն Ֆիզիկական կամ հուզական սթրեսը կարող է ժամանակավոր մազաթափության պատճառ դառնալ: Վիրահատությունը, հիվանդությունը, քաշի կտրուկ կորուստը կամ ծանր հուզական ապրումները կարող են արագացնել մազերի կորուստը: Սա հաճախ ի հայտ է գալիս սթրեսային իրադարձությունից մի քանի ամիս անց: Վիտամինների պակաս Երկաթի, սպիտակուցների, վիտամին D-ի և B խմբի որոշ վիտամինների ցածր մակարդակը կարող է թուլացնել մազերի աճը: Վիտամին D-ն հատկապես կարևոր է, քանի որ այն օգնում է աջակցել մազարմատներին (ֆոլիկուլներին): Դրա պակասը կարող է առաջացնել նաև հոգնածություն, մկանային թուլություն և վատ տրամադրություն: Այլ հնարավոր պատճառներ Մազաթափությունը կարող է լինել նաև հետևյալի արդյունք. • Աուտոիմունային հիվանդություններ, ինչպիսիք է օջախային ալոպեցիան • Որոշակի դեղամիջոցներ, ներառյալ քիմիոթերապիան • Գլխամաշկի վարակներ • Ձգված սանրվածքներ, որոնք քաշում են մազերը • Մազերի հաճախակի գունաբացում կամ տաք հարդարում Ե՞րբ է պետք դիմել բժշկի Դուք պետք է դիմեք բժշկական օգնության, եթե նկատում եք. • Հանկարծակի կամ չափազանց շատ մազաթափություն • Ճաղատացման օջախներ (կլոր հատվածներ) • Գլխամաշկի քոր կամ ցավ • Մազաթափություն՝ հոգնածության կամ հորմոնալ ախտանիշների հետ մեկտեղ Բժիշկները կարող են առաջարկել արյան հետազոտություններ՝ երկաթի մակարդակը, վահանաձև գեղձի ֆունկցիան կամ վիտամինների պակասը ստուգելու համար: Հնարավո՞ր է բուժել մազաթափությունը Բուժումը կախված է պատճառից: Սննդանյութերի պակասի կամ հորմոնալ դիսբալանսի շտկումը կարող է օգնել նվազեցնել մազաթափությունը: Այլ տարբերակները ներառում են տեղային բուժումներ, PRP (պլազմոթերապիա) թերապիա և առանձին դեպքերում՝ մազերի փոխպատվաստում: Մազերի առողջ աճին աջակցելու համար. • Կերեք հավասարակշռված սնունդ • Խուսափեք ձգված սանրվածքներից և չափազանց բարձր ջերմությունից (ֆեն, արդուկ) • Կառավարեք սթրեսը • Ժամանակին բուժեք առողջական խնդիրները Չնայած մազաթափությունը կարող է հուսահատեցնող լինել, շատ դեպքեր բարելավվում են, հենց որ հիմնական պատճառը հայտնաբերվում և բուժվում է: