Քունն անհրաժեշտ է ֆիզիկական վերականգնման, ուղեղի աշխատանքի և հուզական հավասարակշռության համար: Երբ քունը խանգարվում է, օրգանիզմը չի ավարտում իր բնականոն վերականգնողական գործընթացները, ինչը կարող է հանգեցնել հոգնածության, վատ կենտրոնացման և առօրյա աշխատունակության անկման: Քնի խանգարումը լայն հասկացություն է, որն իր մեջ ներառում է քնելու դժվարությունը, հաճախակի արթնացումները, չափազանց վաղ արթնանալը կամ քնելուց հետո թարմության զգացման բացակայությունը:
Ժամանակ առ ժամանակ վատ քունը կարող է լինել սթրեսի կամ գրաֆիկի փոփոխության հետևանք, սակայն մշտական խնդիրները կարող են վկայել քնի խանգարման մասին: Տարածված խանգարումներից են անքնությունը, շնչառության հետ կապված քնի խանգարումները, շարժողական խանգարումները և քուն-արթնություն բնական ռիթմի խաթարումները: Մեծահասակների մեծամասնությանը միջինում անհրաժեշտ է յոթից ինը ժամ քուն:
Ախտանշաններ
Քնի խանգարումը կարող է դրսևորվել տարբեր ձևերով ինչպես գիշերը, այնպես էլ ցերեկը: Ընդհանուր ախտանշանները ներառում են.
• Քնելու կամ քնած մնալու դժվարություն:
• Գիշերվա ընթացքում մի քանի անգամ արթնանալ:
• Ցերեկային հոգնածություն՝ չնայած անկողնում անցկացրած բավարար ժամերին:
Որոշ մարդիկ ունենում են նաև վատ կենտրոնացում, դյուրագրգռություն, գլխացավեր կամ չափազանց մեծ քնկոտություն ցերեկային ժամերին: Որոշ դեպքերում խռմփոցը, շնչառական դադարները, ոտքերի շարժումները կամ քնի ժամանակ անսովոր վարքագիծը կարող են հուշել քնի կոնկրետ խանգարման մասին:
Պատճառներ
Քնի խանգարումը հաճախ զարգանում է կենսակերպի, հուզական և բժշկական գործոնների համակցման արդյունքում: Հաճախակի հանդիպող պատճառներն են.
• Սթրեսը, տագնապը կամ քնի անկանոն գրաֆիկը:
• Կոֆեինի, ալկոհոլի օգտագործումը կամ էկրանների ազդեցությունը քնելուց առաջ:
• Քրոնիկ հիվանդությունները, ցավը կամ քնի ժամանակ շնչառական խնդիրները:
Որոշ դեղամիջոցներ, գիշերային հերթափոխով աշխատանքը և հորմոնալ փոփոխությունները նույնպես կարող են ազդել քնի բնականոն ռիթմի վրա:
Բուժում
Բուժումը կախված է պատճառից, սակայն շատ դեպքեր բարելավվում են քնի ճիշտ սովորությունների շնորհիվ: Օգտակար միջոցառումները ներառում են.
• Ամեն օր նույն ժամին քնելը և արթնանալը:
• Քնելուց առաջ խթանիչներից և ծանր սննդից խուսափելը:
• Ննջասենյակում լռության և հարմարավետության ապահովումը:
Եթե ախտանշանները շարունակվում են, կարող է անհրաժեշտ լինել բժշկական հետազոտություն: Բուժաշխատողը կարող է առաջարկել թեստեր կամ քնի մոնիթորինգ՝ անքնությունը կամ քնի ապնոէն հայտնաբերելու համար: Բուժումը կարող է ներառել նաև հիմնական հիվանդությունների կառավարում կամ դեղորայքի օգտագործում՝ ըստ անհրաժեշտության:
Եզրակացություն