Ապենդիցիտը կույր աղիքի փոքրիկ ելունի՝ ապենդիքսի բորբոքումն է: Չնայած իր չնչին չափերին, հիվանդությունը կարող է չափազանց վտանգավոր լինել. բորբոքված ապենդիքսը արագ մեծանում է, իսկ պատռվելու դեպքում առաջացնում է որովայնի խոռոչի ծանր վարակ (պերիտոնիտ)։ Այդ իսկ պատճառով ապենդիցիտը համարվում է անհետաձգելի վիճակ և պահանջում է անհապաղ բժշկական օգնություն:
Առաջացման պատճառները
Ամենատարածված պատճառը ապենդիքսի լուսանցքի խցանումն է կղանքային զանգվածներով։ Ավելի հազվադեպ բորբոքումն առաջանում է վարակի, մակաբույծների կամ ուռուցքի հետևանքով։ Խցանումը հանգեցնում է բակտերիաների բազմացմանը, այտուցի և հյուսվածքների արյան մատակարարման խանգարման։ Առանց բուժման ապենդիքսի պատը աստիճանաբար քայքայվում է և կարող է պատռվել։
Ձևերը
Սուր ապենդիցիտը
զարգանում է հանկարծակի, ուղեկցվում է ուժեղ ցավով և արագ է զարգանում։Քրոնիկ ապենդիցիտը
հազվադեպ է հանդիպում և դրսևորվում է պարբերական ցավերով։ Սակայն այն ցանկացած պահի կարող է վերածվել սուր ձևի, ուստի պահանջում է բժշկի հսկողություն։Ախտանշանները
Ամենաբնորոշ նշաններն են.
• Ցավը սկզբում՝ պորտի շուրջ, այնուհետև՝ որովայնի աջ ստորին հատվածում, որն ուժեղանում է շարժվելիս կամ հազալիս։
• Սրտխառնոց, փսխում, ախորժակի կորուստ։
• Ենթաֆեբրիլ ջերմություն, երբեմն՝ դողէրոցք։
• Աղիների աշխատանքի խանգարումներ. փորկապություն, լուծ կամ գազերի դժվար արտազատում։
• Որովայնի փքվածություն և լարվածություն։
Կարևոր է
. երեխաների, տարեցների և հղի կանանց մոտ դասական պատկերը միշտ չէ, որ հանդիպում է։ Ուստի որովայնում ցանկացած հանկարծակի անհանգստություն շտապ խորհրդատվության առիթ է։Ախտորոշում
Ախտորոշումը հաստատելու համար բժիշկը զննում է կատարում և նշանակում արյան և մեզի անալիզներ։ Լրացուցիչ օգտագործվում են պատկերային մեթոդներ.
• Ուլտրաձայնային հետազոտություն (ՈւՁՀ)՝ օգնում է հայտնաբերել բորբոքումը։
• Համակարգչային շերտագրություն (ԿՏ)՝ տալիս է մանրամասն պատկեր։
• Մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն (ՄՌՇ)՝ ավելի հաճախ կիրառվում է հղիների մոտ ճառագայթային ծանրաբեռնվածությունը նվազեցնելու համար։
Բուժում
Ապենդիցիտը բուժվում է վիրահատական ճանապարհով ։ Հիմնական մեթոդներն են.
• Դասական ապենդէկտոմիա՝ որովայնի ստորին հատվածում կտրվածքի միջոցով։
• Լապարոսկոպիա՝ քիչ ինվազիվ վիրահատություն՝ փոքր կտրվածքների միջոցով և տեսախցիկի օգտագործմամբ։
Բարդացած ձևերի դեպքում կարող է պահանջվել որովայնի խոռոչի դրենավորում և անտիբիոտիկների կուրս։ Երբեմն անտիբիոտիկները կիրառվում են որպես ժամանակավոր միջոց մինչև վիրահատությունը, բայց դրանք չեն կարող ամբողջությամբ փոխարինել այն։
Գլխավոր վտանգը ապենդիքսի պատռումն է և պերիտոնիտի զարգացումը ։ Այս դեպքում վարակը տարածվում է որովայնի խոռոչում և կարող է առաջացնել սեպսիս՝ կյանքին սպառնացող վիճակ։ Առանց բուժման մահացության ռիսկը շատ բարձր է։
Ապենդիցիտը 10-ից 30 տարեկան մարդկանց մոտ ամենատարածված վիրաբուժական հիվանդությունն է, սակայն այն կարող է առաջանալ ցանկացած տարիքում։ Դրա նենգությունն այն է, որ առաջին ախտանշաններից մինչև պատռումը կարող է անցնել ընդամենը 48-72 ժամ։ Որովայնի հանկարծակի ցավի դեպքում չի կարելի հետաձգել բժշկի այցը։ Ժամանակին դիմելը հաջող բուժման և առողջության պահպանման երաշխիք է։