Կանանց առողջ կյանքի 10 կարևոր սովորություն

Ապենդիցիտը վիճակ է, որի դեպքում որդանման ելունը (կույր աղիքը) բորբոքվում և ուռչում է։ Այն փոքր, մատնաձև պարկ է, որը գտնվում է հաստ աղիքի ստորին աջ հատվածում։ Թեև այն կենսական նշանակություն չունի, դրա բորբոքումը կարող է արագ վտանգավոր դառնալ, եթե ժամանակին չբուժվի։ Ապենդիցիտը սովորաբար առաջանում է, երբ որդանման ելունը խցանվում է կարծրացած կղանքով, ավշային հյուսվածքի այտուցով կամ վարակով։ Խցանման դեպքում բակտերիաները բազմանում են, առաջացնելով այտուց, արյան հոսքի նվազում և հյուսվածքների վնասում։ Չբուժվելու դեպքում այն կարող է պատռվել և վարակը տարածել որովայնի խոռոչում։ Այդ պատճառով ապենդիցիտը համարվում է անհետաձգելի վիճակ։ Այն առավել հաճախ հանդիպում է 10–30 տարեկանների մոտ, սակայն կարող է առաջանալ ցանկացած տարիքում։ Նշաններ և ախտանիշներ Վաղ ճանաչումը կարևոր է։ Տիպիկ ախտանիշներն են՝ • Ցավ պորտի շրջանում • Ցավի տեղափոխում դեպի որովայնի ստորին աջ հատված • Ցավի ուժգնացում • Սրտխառնոց և փսխում • Ախորժակի կորուստ Այլ հնարավոր նշաններ՝ • Ջերմություն • Որովայնի զգայունություն • Ցավ, որն ուժեղանում է շարժվելիս կամ հազալիս • Որովայնի փքվածություն • Փորկապություն կամ որոշ դեպքերում՝ լուծ Երեխաների, տարեցների և հղիների մոտ ախտանիշները կարող են չլինել տիպիկ։ Պատռման դեպքում զարգանում է ուժեղ ցավ, բարձր ջերմություն և տարածված վարակի նշաններ։ Անհրաժեշտ է անհապաղ շտապ օգնություն։ Ախտորոշում Բժիշկը գնահատում է ախտանիշները, կատարում ֆիզիկական զննում և կարող է նշանակել՝ • Արյան հետազոտություն • Որովայնի ուլտրաձայնային հետազոտություն • Համակարգչային տոմոգրաֆիա Դրանք օգնում են հաստատել ախտորոշումը և բացառել այլ հիվանդություններ։ Բուժում Ապենդիցիտը պահանջում է անհետաձգելի բուժում։ Հակաբիոտիկներ՝ վարակի բուժման և կանխման համար։ Վաղ և թեթև դեպքերում հնարավոր է ժամանակավոր բարելավում, սակայն կրկնության ռիսկը բարձր է։ Վիրահատություն (ապենդէկտոմիա)՝ ստանդարտ և ամենահուսալի մեթոդն է։ Սովորաբար կատարվում է ախտորոշումից հետո 24 ժամվա ընթացքում։ Հիմնականում իրականացվում է լապարոսկոպիկ եղանակով։ Բարդ դեպքերում անհրաժեշտ է բաց վիրահատություն։ Որդանման ելունը կենսական օրգան չէ, և դրա հեռացումից հետո մարդիկ ապրում են բնականոն կյանքով։ Բարդություններ և վերականգնում Չբուժվելու դեպքում կարող է առաջանալ պատռվածք, աբսցես, պերիտոնիտ կամ սեպսիս։ Վաղ բուժումը զգալիորեն նվազեցնում է ռիսկերը։ Ժամանակին բուժման դեպքում մեծ մասը լիովին ապաքինվում է։ Ոչ բարդ վիրահատությունից հետո շատերը տուն են վերադառնում 24 ժամվա ընթացքում և ապաքինվում մի քանի շաբաթում։ Անհապաղ դիմեք բժշկի, եթե ունեք ստորին աջ հատվածի ուժեղացող ցավ՝ հատկապես ջերմությամբ, սրտխառնոցով կամ փսխումով։

Կրծքագեղձի քաղցկեղի վրա ազդում են բազմաթիվ գործոններ։ Որոշները՝ գենետիկան, տարիքը և ընտանեկան պատմությունը, վերահսկելի չեն։ Սակայն առողջ ապրելակերպն ու կանոնավոր սքրինինգը կարող են նվազեցնել ռիսկը և նպաստել վաղ հայտնաբերմանը։ Թեև լիարժեք կանխարգելում հնարավոր չէ, նախաձեռնողական քայլերը բարձրացնում են վաղ փուլում հայտնաբերման հավանականությունը, երբ բուժումն առավել արդյունավետ է։ 1. Պահպանեք առողջ քաշ Ավելորդ քաշը, հատկապես դաշտանադադարից հետո, մեծացնում է ռիսկը։ Պահպանեք կայուն քաշ՝ հավասարակշռված սննդով և ակտիվությամբ։ 2. Եղեք ֆիզիկապես ակտիվ Շաբաթական առնվազն 150 րոպե չափավոր կամ 75 րոպե ինտենսիվ մարզում, գումարած ուժային վարժություններ շաբաթը երկու անգամ։ 3. Սահմանափակեք ալկոհոլը Օրական առավելագույնը մեկ բաժակ կամ լիովին հրաժարում։ 4. Ընտրեք առողջ սննդակարգ Օգտագործեք բանջարեղեն, մրգեր, ամբողջական հատիկներ, լոբազգիներ։ Կրճատեք կարմիր և վերամշակված միսը, քաղցր ըմպելիքները և վերամշակված սնունդը։ 5. Խուսափեք ծխելուց Ծխելը մեծացնում է տարբեր քաղցկեղների ռիսկը։ 6. Կերակրեք կրծքով Երկարատև կրծքով կերակրումը կարող է փոքր-ինչ նվազեցնել ռիսկը։ 7. Զգուշորեն օգտագործեք հորմոններ Քննարկեք հորմոնալ թերապիայի և հակաբեղմնավորիչների ռիսկերը բժշկի հետ։ 8. Իմացեք ձեր ընտանեկան պատմությունը Հաշվի առեք թե՛ մայրական, թե՛ հայրական կողմը։ Անհրաժեշտության դեպքում դիմեք գենետիկական խորհրդատվության։ 9. Դիտարկեք կանխարգելիչ տարբերակներ, եթե գտնվում եք բարձր ռիսկային խմբումՀնարավոր է անհրաժեշտ լինեն ավելի հաճախակի հետազոտություններ կամ կանխարգելիչ միջոցներ։ 10. Առաջնահերթություն տվեք սքրինինգին Վաղ հայտնաբերումը փրկում է կյանքեր։ Հետազոտությունները կարող են ներառել. • Կլինիկական զննում • Մամոգրաֆիա • Կրծքագեղձի ուլտրաձայնային հետազոտություն • ՄՌՏ բարձր ռիսկի դեպքում Ուլտրաձայնային հետազոտությունը անվտանգ, անցավ և առանց ճառագայթման մեթոդ է, որը կարող է հայտնաբերել այնպիսի անոմալիաներ, որոնք միշտ չէ, որ տեսանելի են մամոգրաֆիայի ժամանակ: Նոր գոյացության, մաշկի փոփոխության կամ արտադրության դեպքում անհապաղ դիմեք բժշկի։ Կանոնավոր ստուգումները ձեր պաշտպանությունն են։

Կյանքի առաջին տարին բուռն աճի շրջան է, և լավ սնուցումն էական նշանակություն ունի առողջ զարգացման համար: Վիտամին D-ն մանկահասակ երեխաների համար ամենակարևոր սննդանյութերից մեկն է, քանի որ այն նպաստում է ամուր ոսկորների, ատամների և իմունային համակարգի ձևավորմանը: Քանի որ փոքրիկները չեն կարող անվտանգ կերպով ստանալ բավարար քանակությամբ վիտամին D արևի լույսից կամ միայն սննդակարգից, ծննդյան պահից հաճախ անհրաժեշտ է լինում հավելումների ընդունում: Վիտամին D-ն երբեմն անվանում են «արևի վիտամին», քանի որ օրգանիզմը կարող է արտադրել այն, երբ մաշկը ենթարկվում է արևի լույսի ազդեցությանը:Ինչո՞ւ է երեխաներին անհրաժեշտ վիտամին D Մանկահասակ երեխաներն իրենց առաջին 12 ամիսների ընթացքում շատ արագ են աճում, ինչը մեծացնում է վիտամին D-ի պահանջը: Առանց բավարար վիտամին D-ի, կալցիումը չի կարող պատշաճ կերպով ներծծվել, ինչը հանգեցնում է թույլ կամ փափուկ ոսկորների: Լուրջ անբավարարությունը կարող է առաջացնել ռախիտ՝ հիվանդություն, որը կարող է հանգեցնել աճի հապաղման, ոսկրային ցավի և կմախքի դեֆորմացիաների: Վիտամին D-ն նաև կարևոր դեր է խաղում իմունային համակարգի ամրապնդման գործում՝ օգնելով երեխաներին պայքարել վարակների դեմ և մնալ առողջ:Ինչո՞ւ արևի լույսը և սննդակարգը բավարար չեն Թեև արևի լույսը վիտամին D-ի բնական աղբյուր է, երեխաներն ունեն շատ զգայուն մաշկ և չպետք է ենթարկվեն արևի ուղիղ ճառագայթների ազդեցությանը, հատկապես կյանքի վաղ շրջանում: Կրծքի կաթը, լինելով լավագույն սնունդը երեխաների համար, սովորաբար չի պարունակում բավարար քանակությամբ վիտամին D՝ օրական կարիքները բավարարելու համար: Հետագայում ներմուծվող պինդ սնունդը նույնպես աղքատ է վիտամին D-ով: Այդ պատճառով առողջապահական մարմինները խորհուրդ են տալիս վիտամին D-ի հավելումներ շատ երեխաների համար:Ո՞ր երեխաներն ունեն վիտամին D-ի հավելումների կարիք• Բոլոր կրծքով կերակրվող երեխաները ծննդյան պահից պետք է ստանան վիտամին D-ի ամենօրյա հավելում:• Այն երեխաները, ովքեր ստանում են և՛ կրծքի կաթ, և՛ քիչ քանակությամբ կաթնախառնուրդ, նույնպես ունեն հավելման կարիք:• Կաթնախառնուրդով կերակրվող երեխաները սովորաբար լրացուցիչ վիտամին D-ի կարիք չունեն, եթե նրանք օգտագործում են բավարար քանակությամբ վիտամիններով հարստացված մանկական կաթնախառնուրդ:Անբավարարության բարձր ռիսկի տակ գտնվող երեխաներ Այն երեխաները, ում մայրերն ունեն վիտամին D-ի ցածր մակարդակ, և մուգ մաշկ ունեցող երեխաներն ավելի հակված են վիտամին D-ի անբավարարությանը, քանի որ մուգ մաշկն ավելի քիչ վիտամին D է արտադրում արևի լույսից: Այս դեպքերում կանոնավոր հավելումների ընդունումը հատկապես կարևոր է:Ինչպե՞ս տալ վիտամին D-ն Երեխաների համար նախատեսված վիտամին D-ի հավելումները լայնորեն հասանելի են հեղուկ կաթիլների տեսքով: Դրանք կարելի է տալ անմիջապես երեխայի բերանը՝ օգտագործելով կաթոցիչ կամ ներարկիչ: Միշտ ընտրեք մանկահասակ երեխաների համար հարմար հավելում, ուշադիր հետևեք հրահանգներին և մի գերազանցեք առաջարկվող չափաբաժինը:Ամփոփելով՝ վիտամին D-ն էական նշանակություն ունի մանկահասակ երեխաների առողջ աճի, ամուր ոսկորների և իմունային համակարգի համար: Առաջին տարվա ընթացքում վիտամին D-ի ամենօրյա հավելումը պարզ և արդյունավետ միջոց է նրանց երկարաժամկետ առողջությանը նպաստելու համար:

Երբ ինչ-որ մեկը վիրահատության է ենթարկվում, ամենամեծ թաքնված ռիսկերից մեկը գալիս է ստամոքսից: Եթե անզգայացման ժամանակ ստամոքսում սնունդ կամ հեղուկ է մնում, այն կարող է պատահաբար անցնել թոքեր՝ մի վտանգավոր իրավիճակ, որը հայտնի է որպես ասպիրացիա: Սա կարող է հանգեցնել լուրջ բարդությունների, ինչպիսիք են շնչառական դժվարությունները, թոքերի բորբոքումը, թոքաբորբը կամ, ծանր դեպքերում, կյանքին սպառնացող հետևանքներ: Այս ռիսկը նվազեցնելու համար պացիենտներին սովորաբար խնդրում են քաղցած մնալ վիրահատությունից առաջ: Թեև քաղցած մնալու կանոնները լավ են գործում շատերի համար, դրանք միշտ չէ, որ երաշխավորում են դատարկ ստամոքս՝ հատկապես որոշակի բժշկական խնդիրներ ունեցողների մոտ: Ահա թե որտեղ է ստամոքսի ուլտրաձայնային հետազոտությունը դառնում հզոր և հուսադրող գործիք: Ի՞նչ է ստամոքսի ուլտրաձայնային հետազոտությունը Ստամոքսի ուլտրաձայնային հետազոտությունը արագ, անցավ և ոչ ինվազիվ սկանավորում է, որը թույլ է տալիս բժիշկներին իրական ժամանակում տեսնել, թե ինչ կա ձեր ստամոքսի ներսում: Այն կատարվում է հենց մահճակալի մոտ և տևում է ընդամենը մի քանի րոպե: Օգտագործելով ձայնային ալիքները՝ ուլտրաձայնը ցույց է տալիս՝ արդյոք ձեր ստամոքսը դատարկ է, թե պարունակում է սնունդ կամ հեղուկ, և նույնիսկ՝ ինչ տեսակի: Այս տեղեկատվությունը օգնում է բժիշկներին ավելի անվտանգ որոշումներ կայացնել այն մասին, թե երբ և ինչպես կատարել անզգայացումը, հատկապես երբ իրավիճակն անորոշ է: Ինչպես է ստամոքսի ուլտրաձայնային հետազոտությունն օգնում պահպանել Ձեր անվտանգությունը Ստամոքսի ուլտրաձայնային հետազոտությունը թույլ է տալիս բուժաշխատողներին՝ • Ստուգել՝ արդյոք Ձեր ստամոքսը դատարկ է, թե լիքը • Տարբերակել պինդ սնունդը, թանձր հեղուկները կամ թափանցիկ հեղուկները • Գնահատել ստամոքսում առկա հեղուկի քանակը • Որոշել՝ արդյոք վիրահատությունը կարող է անվտանգ շարունակվել, թե պետք է հետաձգվի • Ընտրել անզգայացման և շնչուղիների պաշտպանության ամենաանվտանգ մեթոդը Անհետաձգելի վիրահատությունների դեպքում այս տեղեկատվությունը հատկապես արժեքավոր է. այն օգնում է բժիշկներին նվազեցնել ռիսկերը նույնիսկ այն դեպքում, երբ սպասելը հնարավոր չէ: Արդյո՞ք ստամոքսի ուլտրաձայնային հետազոտությունն անվտանգ է Այո, ստամոքսի ուլտրաձայնային հետազոտությունը չափազանց անվտանգ է: Այն չի օգտագործում ճառագայթում և չունի հայտնի կողմնակի ազդեցություններ: Կան շատ քիչ իրավիճակներ, երբ այն կարող է հարմար չլինել, օրինակ՝ որովայնի ծանր վնասվածքի դեպքում կամ երբ պացիենտը չի կարող անվտանգ պառկել կողքի վրա: Որոշ դեպքերում կարող են օգտագործվել հատուկ տեխնիկաներ կամ ժամանակավոր խողովակներ՝ ստամոքսը դատարկելու և անզգայացման ժամանակ թոքերը պաշտպանելու համար: Ստամոքսի ուլտրաձայնային հետազոտությունը պարզ քննություն է, որը կարող է մեծ նշանակություն ունենալ վիրահատական անվտանգության համար: Այն հստակություն է հաղորդում, երբ քաղցած մնալու կարգավիճակն անորոշ է, և օգնում է բժիշկներին հարմարեցնել խնամքը Ձեր անհատական կարիքներին: Ամենակարևորը՝ այն նվազեցնում է լուրջ բարդությունների ռիսկը և օգնում ապահովել, որ Ձեր միջամտությունը լինի հնարավորինս անվտանգ: